Standardy Ochrony Małoletnich

Dokument został opracowany przez Poradnię Tu Jest Dobro mieszczącą się w Zalesiu Górnym, ul. Pionierów 17. Dokument obowiązuje wszystkich członków Personelu.

Naszymi pacjentami są m.in. Małoletni. W przypadku świadczenia usług na rzecz Małoletnich, naszym priorytetem jest zawsze ich dobro. Traktujemy wszystkich Małoletnich z należnym im szacunkiem, uwzględniając ich interesy i potrzeby. Działamy w tym zakresie zgodnie z obowiązującymi przepisami, zasadami etyki zawodowej oraz tym dokumentem (Standardy Ochrony Małoletnich).

Standardy Ochrony Małoletnich w obecnym brzmieniu obowiązują od dnia: 15 sierpnia 2024 roku. Niektóre pojęcia, których używamy w dokumencie mają określone znaczenie – wyjaśniamy je w słowniku na końcu dokumentu.

Zasady bezpiecznego kontaktu z Małoletnim

1. Przed rozpoczęciem współpracy Terapeuta:
   a. przedstawia Małoletniemu i jego Opiekunom zasady współpracy (pisemnie lub ustnie) i prosi o potwierdzenie, że wyrażają na nie zgodę,
   b. prosi Opiekunów, a w przypadku, gdy Małoletni ukończył 16 lat – także jego, o wyrażenie zgody na świadczenie konkretnej usługi (konsultacja, diagnoza itp.).
2. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obydwojgu rodzicom, wskazane, ale nie niezbędne, jest uzyskanie zgody obydwojga rodziców. Jeżeli nie ma możliwości uzyskania zgody obydwojga rodziców, wystarczająca jest zgoda jednego z nich. W przypadku braku porozumienia między rodzicami, Terapeuta informuje ich o konieczności rozstrzygnięcia sprawy spornej przez Sąd.
3. Na pierwszym spotkaniu z Małoletnim Terapeuta:
   a. przedstawia się, mówi kim jest i na czym będzie polegać jego współpraca z Małoletnim (np. o czym będą rozmawiać itp.),
   b. informuje Małoletniego, że w każdej chwili może zadawać pytania oraz informować o problemach, trudnych sytuacjach, np. w domu albo w szkole,
   c. ustala z Opiekunami czy i w jakim zakresie będą oni uczestniczyć w spotkaniach z Małoletnim – jeżeli okaże się, że Małoletni potrzebuje obecności Opiekuna w większym zakresie, pierwotnie ustalone zasady mogą zostać zmodyfikowane.
4. Przy każdym kontakcie z Małoletnim Terapeuta bierze pod uwagę jego wiek, stan zdrowia, możliwości poznawcze i indywidualne potrzeby.
5. Wszystkie informacje Terapeuta przekazuje Małoletniemu w sposób dostosowany do jego wieku i możliwości poznawczych.
6. Terapeuta zwraca się do Małoletniego po imieniu, w preferowanej przez niego formie.
7. Kontakt fizyczny z Małoletnim, który nie jest związany z udzielaniem świadczenia zdrowotnego (np. przytulenie), może odbywać się wyłącznie za jego zgodą.
8. Terapeuta nie ignoruje i nie bagatelizuje odczuć Małoletniego, np. strachu, wstydu, niepewności co do nowej sytuacji.
9. Małoletni ma prawo do własnych opinii i poglądów, musi je jednak wyrażać w sposób kulturalny, z szacunkiem dla innych.
10. Terapeuta nie kontaktuje się z Małoletnim prywatnymi kanałami komunikacji bez wiedzy i zgody Opiekunów.
11. Małoletniemu przysługuje prawo do poufności. Terapeuta przekazuje Opiekunom tylko ogólne wnioski i zalecenia z przebiegu spotkania z Małoletnim.
12. Jeżeli Terapeuta rozmawia z Opiekunem na temat sytuacji Małoletniego, stara się, aby Małoletni nie był obecny przy rozmowie. Jeżeli obecność Małoletniego jest niezbędna, Terapeuta pamięta o tym w czasie rozmowy i kieruje swoje wypowiedzi do wszystkich obecnych.
13. Terapeuta może zawsze, jeżeli zauważy taką potrzebę, zasugerować Opiekunom kontakt z innym specjalistą, np. psychiatrą.

Zasady podejmowania interwencji w przypadku podejrzenia krzywdzenia Małoletniego lub posiadania informacji o krzywdzeniu Małoletniego

14. Terapeuci posiadają odpowiednią wiedzę i w ramach wykonywanych obowiązków zwracają uwagę na czynniki ryzyka krzywdzenia Małoletnich.
15. Terapeuta reaguje zawsze, gdy podejrzewa krzywdzenie Małoletniego lub posiada informacje o krzywdzeniu Małoletniego.
16. Przez krzywdzenie Małoletniego należy rozumieć popełnienie czynu zabronionego lub czynu karalnego na jego szkodę przez jakąkolwiek osobę, przemoc wobec Małoletniego lub zagrożenie dobra Małoletniego, w tym jego zaniedbywanie. Wyróżnia się w szczególności następujące formy krzywdzenia:
    a. przemoc fizyczna – działanie bądź zaniechanie wskutek którego dziecko doznaje faktycznej fizycznej krzywdy lub jest na nią potencjalnie zagrożone,
    b. przemoc psychiczna – przewlekła, niefizyczna, szkodliwa interakcja pomiędzy dzieckiem a osobą za nie odpowiedzialną lub osobą, której dziecko ufa,
    c. przemoc seksualna – angażowanie dziecka poprzez osobę dorosłą lub inne dziecko w aktywność seksualną, także gdy nie dochodzi do kontaktu fizycznego,
    d. zaniedbywanie – chroniczne lub incydentalne niezaspokajanie fizycznych i psychicznych potrzeb dziecka,
    e. przemoc rówieśnicza.
17. W przypadku zidentyfikowania czynników ryzyka, Terapeuta może w pierwszej kolejności porozmawiać z Opiekunami, przekazując informacje na temat dostępnej oferty wsparcia i motywując ich do szukania pomocy. Terapeuta powinien też stworzyć samemu Małoletniemu możliwość wypowiedzenia się, przedstawienia swojego zdania, opinii.
18. Jeżeli Terapeuta podejrzewa, że zagrożone jest życie lub zdrowie Małoletniego, informuje o tym odpowiednie służby (np. dzwoni pod numer 112), a następnie sporządza notatkę i informuje Osobę Odpowiedzialną za Ochronę Małoletnich.
19. Jeżeli Terapeuta podejrzewa, że Małoletni jest krzywdzony, lub jeżeli taka okoliczność została zgłoszona przez Małoletniego lub Opiekuna, a nie jest zagrożone życie lub zdrowie Małoletniego, Terapeuta sporządza notatkę i przekazuje ją Osobie Odpowiedzialnej za Ochronę Małoletnich.
20. Osoba Odpowiedzialna za Ochronę Małoletnich zapoznaje się ze sprawą i wspólnie z Terapeutą podejmuje decyzję co do dalszych działań.
21. W przypadkach bardziej skomplikowanych (np. dotyczących wykorzystywania seksualnego, znęcania się fizycznego i psychicznego o dużym nasileniu) Osoba Odpowiedzialna za Ochronę Małoletnich może powołać zespół interwencyjny, w celu wstępnego zdiagnozowania sytuacji Małoletniego. W skład zespołu interwencyjnego wchodzą: Osoba Odpowiedzialna za Ochronę Małoletnich, członek Personelu zgłaszający podejrzenie stosowania przemocy, psycholog lub pedagog oraz Dyrektor Poradni.
22. W przypadku, gdy wobec Małoletniego popełniono przestępstwo, Osoba Odpowiedzialna za Ochronę Małoletnich lub Terapeuta sporządza zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa i przekazuje je do właściwej miejscowo policji lub prokuratury.
23. Przed skierowaniem sprawy do odpowiedniej instytucji Osoba Odpowiedzialna za Ochronę Małoletnich przeprowadza rozmowę z Małoletnim, Opiekunami, ewentualnie także z innymi osobami mającymi lub mogącymi mieć wiedzę o zdarzeniu i o sytuacji osobistej (rodzinnej, zdrowotnej) Małoletniego.
24. W przypadku, gdy z rozmowy z Opiekunami wynika, że nie są oni zainteresowani pomocą Małoletniemu, ignorują zdarzenie, Osoba Odpowiedzialna za Ochronę Małoletnich sporządza wniosek o wgląd w sytuację rodziny, który kieruje do właściwego Sądu rodzinnego.
25. W przypadku, gdy z przeprowadzonych ustaleń wynika, że Opiekun zaniedbuje potrzeby psychofizyczne Małoletniego lub rodzina jest niewydolna wychowawczo, rodzina stosuje przemoc wobec dziecka, Osoba Odpowiedzialna za Ochronę Małoletnich informuje właściwy ośrodek pomocy społecznej o potrzebie pomocy rodzinie lub o konieczności wszczęcia procedury „Niebieskiej Karty”.
26. Osoba Odpowiedzialna za Ochronę Małoletnich sporządza kartę interwencji.
27. Osoba Odpowiedzialna za Ochronę Małoletnich informuje o podjętych działaniach Opiekunów.
28. Dalsze działania prowadzą odpowiednie instytucje.
29. W przypadku, gdy Terapeuta zauważy sytuacje przemocowe pomiędzy samymi Małoletnimi (np. podczas zajęć grupowych), reaguje natychmiast, w sposób adekwatny do sytuacji, następnie wspólnie z Osobą Odpowiedzialną za Ochronę Małoletnich podejmuje decyzję co do dalszych działań (np. ustala spotkanie z Opiekunami).
30. W przypadku podejrzenia krzywdzenia Małoletniego przez Terapeutę lub innego członka Personelu, osoba, która to zauważyła lub dowiedziała się o tym od Opiekuna zobowiązana jest niezwłocznie powiadomić o tym Osobę Odpowiedzialną za Ochronę Małoletnich. Osoba Odpowiedzialna za Ochronę Małoletnich rozpoznaje sytuację i sporządza notatkę służbową, a następnie podejmuje niezbędne działania, np. monitoruje pracę Terapeuty/członka Personelu, rozwiązuje z nim umowę, zawiadamia odpowiednie służby.
31. W przypadku, gdy zgłoszono krzywdzenie dziecka przez Terapeutę lub innego członka Personelu, osoba ta zostaje odsunięta od wszelkich form kontaktu z dziećmi (nie tylko dzieckiem pokrzywdzonym) do czasu wyjaśnienia sprawy.
32. Nawet jeżeli sprawą krzywdzenia Małoletniego zajmą się inne służby (sąd, Policja, prokuratura, OPS), wskazane jest przygotowanie planu wsparcia Małoletniego. Plan wsparcia Małoletniego opracowuje zespół powołany przez Dyrektora Poradni. W jego skład mogą wchodzić Osoba Odpowiedzialna za Ochronę Małoletnich i specjaliści (psycholog, pedagog). W planie określany jest cel wsparcia, dostępne zasoby (wewnętrzne i zewnętrzne), zakres i formy wsparcia oraz harmonogram działań.

Zasady bezpiecznych relacji między Małoletnimi

33. Małoletni mają obowiązek przestrzegania ogólnie obowiązujących zasad i norm zachowania.
34. Niedozwolone jest w szczególności:
    a. stwarzanie niebezpiecznych sytuacji w Poradni, np. rzucanie przedmiotami, przynoszenie ostrych narzędzi, innych niebezpiecznych przedmiotów i substancji,
    b. nieuzasadnione, bez zgody prowadzącego, opuszczenie sali lub terenu Poradni,
    c. przywłaszczenie lub niszczenie własności innych osób lub Poradni,
    d. fotografowanie, nagrywanie dźwięku lub filmowanie zdarzeń z udziałem innych osób bez ich zgody.
35. Małoletni uznają prawo innych ludzi do odmienności i zachowania tożsamości ze względu na: pochodzenie etniczne, geograficzne, narodowe, religię, status ekonomiczny, cechy rodzinne, wiek, płeć, orientację seksualną, cechy fizyczne, niepełnosprawność.
36. Małoletni powinni rozmawiać ze sobą w sposób kulturalny, wolny od wulgaryzmów, bez zachowań prowokacyjnych.
37. Agresja i przemoc w jakiejkolwiek formie (fizyczna, słowna, psychiczna) nie są akceptowane, bez względu na ich przyczynę.
38. Jeśli Małoletni stał się ofiarą agresji lub przemocy, może uzyskać w Poradni pomoc, zgodnie z obowiązującymi w niej procedurami.

Zasady bezpiecznego korzystania z Internetu

39. Na terenie naszej placówki Małoletni nie ma możliwości swobodnego dostępu do Internetu.
40. Jeżeli w ramach świadczonych przez nas usług Małoletni będzie mieć dostęp do Internetu, podejmiemy działania zabezpieczające przed dostępem do treści, które mogą stanowić zagrożenie dla jego prawidłowego rozwoju, np. poprzez instalację odpowiedniego oprogramowania.
41. Małoletni przynoszą do Poradni telefony komórkowe oraz inny sprzęt elektroniczny na własną odpowiedzialność, za zgodą Opiekunów. Poradnia nie ponosi odpowiedzialności za zaginięcie, zniszczenie czy kradzież sprzętu przynoszonego przez Małoletnich.
42. Za sposób korzystania z własnych urządzeń elektronicznych na terenie Poradni odpowiadają Opiekunowie.
43. Małoletni nie mogą korzystać z telefonu komórkowego oraz innych urządzeń elektronicznych z dostępem do Internetu podczas diagnozy, zajęć, treningów, warsztatów prowadzonych na terenie Poradni.

Zasady ochrony danych osobowych i wizerunku Małoletniego

44. Dane osobowe Małoletniego podlegają ochronie zgodnie z obowiązującymi przepisami, w szczególności z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) oraz regulacjami wewnętrznymi.
45. Terapeuci ani inni członkowie Personelu nie utrwalają wizerunku Małoletniego bez pisemnej zgody Opiekuna. Jeżeli wizerunek Małoletniego stanowi jedynie szczegół całości, takiej jak: zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza, zgoda Opiekuna na utrwalanie wizerunku Małoletniego nie jest wymagana.
46. Niezależnie od zgody Opiekuna, sam Małoletni ma prawo zdecydować, czy jego wizerunek zostanie zarejestrowany i w jaki sposób zostanie użyty.

Zasady współpracy z Terapeutami

47. Przed nawiązaniem współpracy z Terapeutą, który będzie miał kontakt z Małoletnimi:
    a. sprawdzamy kwalifikacje kandydata/kandydatki,
    b. pobieramy dane osobowe kandydata/kandydatki, w tym dane potrzebne do sprawdzenia jego/jej danych w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym (imię i nazwisko, data urodzenia, PESEL, nazwisko rodowe, imię ojca, imię matki),
    c. sprawdzamy kandydata/kandydatkę w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym – rejestr z dostępem ograniczonym lub w Rejestrze osób, w stosunku do których Państwowa Komisja do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 wydała postanowienie o wpisie w Rejestrze,
    d. prosimy Terapeutę o przedłożenie:
      i. informacji z Krajowego Rejestru Karnego w zakresie przestępstw określonych w rozdziale XIX i XXV Kodeksu karnego, w art. 189a i art. 207 Kodeksu karnego, w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii,
      ii. oświadczenia o państwie lub państwach, w których zamieszkiwał w ciągu ostatnich 20 lat, innych niż Rzeczpospolita Polska, a jeżeli są takie państwa, także z rejestrów karnych tych państw uzyskiwaną do celów działalności zawodowej lub wolontariackiej związanej z kontaktami z dziećmi, z rejestru karnego albo oświadczenia, że nie jest prowadzony rejestr karny lub nie wydaje się informacji z rejestru karnego,
      iii. w przypadku cudzoziemca – dodatkowo informacji z rejestru karnego państwa obywatelstwa uzyskiwaną do celów działalności zawodowej lub wolontariackiej związanej z kontaktami z dziećmi, z rejestru karnego albo oświadczenia, że nie jest prowadzony rejestr karny lub nie wydaje się informacji z rejestru karnego.

Postanowienia końcowe

48. Wszyscy Współpracownicy składają pisemne oświadczenie, że zapoznali się ze Standardami Ochrony Małoletnich i zobowiązują się postępować zgodnie z ich postanowieniami.
49. Osobą Odpowiedzialną za Ochronę Małoletnich jest Paulina Beyger.
50. Z Osobą Odpowiedzialną za Ochronę Małoletnich można się skontaktować mailowo (tujestdobro@gmail.com) lub telefonicznie (536 174 373).
51. Osoba Odpowiedzialna za Ochronę Małoletnich sprawdza, nie rzadziej niż raz na dwa lata:
    a. jaki jest poziom znajomości i przestrzegania Standardów Ochrony Małoletnich wśród Współpracowników (wzór ankiety stanowi Załącznik nr 2 do Standardów Ochrony Małoletnich),
    b. jak funkcjonowanie Standardów Ochrony Małoletnich oceniają Małoletni i Opiekunowie (wzory ankiet stanowią Załącznik nr 3 i Załącznik nr 4 do Standardów Ochrony Małoletnich).
52. Co najmniej raz na dwa lata będziemy dokonywać oceny Standardów Ochrony Małoletnich i będziemy je aktualizować, tak aby były dostosowane do aktualnych potrzeb oraz zgodne z obowiązującymi przepisami.
53. Standardy Ochrony Małoletnich są dostępne w naszej placówce oraz na stronie internetowej: www.tujestdobro.pl
54. W naszej placówce są dostępne (w widocznym miejscu) informacje na temat możliwości uzyskania pomocy w trudnej sytuacji, w tym numery bezpłatnych telefonów zaufania dla dzieci i młodzieży.
55. Załącznikiem do Standardów Ochrony Małoletnich jest ich skrócona wersja, która zawiera informacje istotne dla Małoletnich, napisane przystępnym dla nich językiem.
56. Standardy Ochrony Małoletnich zostały przygotowane na podstawie obowiązujących przepisów prawa polskiego, w szczególności Ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 31 z późn. zm.).
57. Pojęcia używane w dokumencie mają następujące znaczenie:
    a. Standardy Ochrony Małoletnich – ten dokument,
    b. Małoletni – każda osoba do ukończenia 18 roku życia,
    c. Opiekun – osoba uprawniona do reprezentowania Małoletniego, w szczególności jego rodzic lub inny przedstawiciel ustawowy,
    d. Poradnia – Poradnia Tu Jest Dobro,
    e. Terapeuta – każdy specjalista (psycholog, psychoterapeuta, logopeda itp.), który świadczy usługi na podstawie umowy z Poradnią Tu Jest Dobro,
    f. Współpracownicy – wszystkie osoby współpracujące z Poradnią Tu Jest Dobro, w szczególności na podstawie umowy o pracę, umów cywilnoprawnych (np. umów zlecenia, umów B2B), umowy o wolontariat, staż, praktyki, w tym Terapeuci,
    g. Osoba Odpowiedzialna za Ochronę Małoletnich – wyznaczony członek Personelu sprawujący nadzór nad realizacją polityki ochrony dzieci przed krzywdzeniem, w tym za wdrożenie Standardów Ochrony Małoletnich oraz za monitorowanie postępowania zgodnie ze Standardami.